iRadio sprak met Herman Boel, samensteller van de EMWG-lijst

Herman Boel is één van die Vlamingen die wereldbekendheid genieten, zij het dan in de beperkte kring van DX'ers, de radiofanaten die er een sport van maken om verafgelegen zenders te ontvangen.  Terwijl er op de FM-band slechts sporadisch, bij uitzonderlijke meteorologische omstandigheden, lange-afstands ontvangst mogelijk is, lenen enkele andere omroepbanden zich beter tot DX'ing. Op de korte golf zijn zowel overdag als 's nachts uitzendingen uit de hele wereld te ontvangen, terwijl op de middengolf vooral tussen zonsondergang en zonsopgang aan DX'ing kan gedaan worden.  Dat heeft te maken met de invloed van het zonlicht op de ionosfeer, de hogere luchtlagen die geladen deeltjes bevatten, waardoor radiogolven weerkaatst of geabsorbeerd worden. 
 
EUROPA, MIDDEN-OOSTEN EN NOORD-AFRIKA
Aalstenaar Herman Boel, die zelf DX'er is, publiceert de "European Medium Wave Guide", een gedetailleerde lijst van Europese middengolfzenders, met vermelding van frequentie, zendvermogen, locatie, uitgezonden omroepprogramman en nog meer details.  Zopas kwam de nieuwste editie gratis via het internet beschikbaar. Herman Boel: "In het midden van de jaren '90 raakte ik meer en meer geïnteresseerd in de middengolf. Op dat ogenblik waren de belangrijkste bronnen om frequenties te vinden het Amerikaanse 'World Radio & TV Handbook' en het Duitse 'Sender und Frequenzen'.  Die publicaties beperkten zich echter tot het vermelden van frequentie, naam van het station en zendvermogen. Net als vele andere DX'ers begon ik met een eigen lijst aan te leggen waarop ik bijkomende informatie verzamelde. Mijn lijst heette aanvankelijk "Long and Medium Wave Guide for Europe, North Africa, and the Middle East. De International Telecommunications Union (ITU) deelt de wereld in een aantal regio's op, waarbij Europa, Afrika en het Midden-Oosten samen "zone 1" vormen waarin gemeenschappelijke regels voor middengolf gelden.  Zo geldt binnen zone 1 een 9 kilohertz-frequentieraster, en is er sinds 23 november 1978 een frequentieplan van kracht waarin alle middengolffrequenties een veelvoud zijn van 9".  Hoewel de titel van Herman Boel's lijst nu enkel naar de middengolf en naar Europa verwijst, bevat ze toch nog alle langegolf- en middengolfzenders uit Europa (inclusief het Europese deel van Rusland), het Midden-Oosten en Noord-Afrika. De lijst kent een groot succes, aldus Herman Boel: "de downloadpagina is sedert december 2002 zo'n 4000 maal bezocht, al zegt dat uiteraard niet alles. Een betere indicatie is misschien de EMWG mailing list die maar liefst 321 leden telt".

DX-HOBBY AAN OORSPRONG VAN NASLAGWERK
DX'ers zitten vaak urenlang aan hun radio-ontvangers gekluisterd, en experimenteren met uitgekiende antennesystemen om de zwakste radiosignalen uit de ether te kunnen plukken.  Herman Boel: "Ik heb zelf een Kenwood R-5000 ontvanger met een Kiwa Loop antenne. Er bestaan tegenwoordig wel betere ontvangers, maar de aankoop van een goede ontvanger blijft hoe dan ook een dure zaak". Voor DX'ers in spe heeft Herman nog wat advies: "In Vlaanderen is er één DX-club waar je alles over de DX-hobby kan vinden: DXAntwerp. Elk jaar houden die een opendeurdag waar alle aspecten van de hobby worden belicht, inclusief nieuwe technieken als DRM.  Ook FM-DX, RDS en satellietontvangst komen er aan bod".

ENGELSTALIGE LIJST MET VERWIJZINGEN NAAR 'FLEMISH LANGUAGE'
Herman publiceerde zijn EMWG-lijst aanvankelijk in het Nederlands, maar al spoedig werd ze internationaal verspreid via het Bulletin Board System (BBS) van de Antwerpse DX-club, en was er voldoende internationale vraag om de lijst in het Engels te publiceren. Dat bleek een gat in de markt te zijn. Overigens gebruikt hij in de EMWG-lijst en op zijn persoonlijke webstek steevast de termen "Vlaams" of "Flemish" en niet "Nederlands" of "Dutch". Hij geeft toe dat deze keuze niet overeenstemt met de terminologie die in de Belgische Grondwet of in het Taalunieverdrag gebruikt wordt, maar schrijft hierover op zijn persoonlijke webstek: "Ik werk al diverse jaren als coördinator van vertaalprojecten. In de vertaalwereld is het verschil tussen Vlaams en Nederlands pas echt duidelijk. Grote bedrijven vragen vaak zowel een Vlaamse als Nederlandse versie van een tekst". De radio-belangstelling van Herman Boel beperkt zich overigens niet tot middengolf alleen. Hij verzorgt ook een lijst van Vlaamse FM-zenders, waarvan de URL onderaan dit artikel vermeld staat.
 
BONTE VERZAMELING VAN ZENDERS OP MIDDENGOLF
De EMWG-lijst laat een ruime variëteit van zenders zien.  Van de extreem hoge vermogens op de lange golf (tot 2 megawatt) tot de extreem lage vermogens (1 Watt)van enkele Britse lokale ziekenhuis-, studenten- of evenementenzenders. Maar ook diverse Britse commerciële stations zenden uit met vermogens van slechts enkele honderden Watt.  Ter vergelijking: in de Verenigde Staten kent men de lange golf niet, die wordt daar althans niet voor omroep-doeleinden gebruikt. En op de middengolf vind je er geen enkel station dat vergund is voor meer dan 50 kilowatt, terwijl er in Europa en het Midden-Oosten verschillende middengolfzenders met vermogens van één tot twee megawatt uitzenden.  De lijst laat ook enkele illegale zenders zien, zoals de Ierse piratenzender Radio North op 846 kHz met 1 kilowatt, maar ook een Egyptisch clandestien radiostation.  Piraten die onregelmatig uitzenden worden niet vermeld, maar volgens de inleiding tot de lijst zouden die vooral in Nederland, Groot-Brittannië, Griekenland en Servië gesitueerd zijn.
 
ACHT EU-LANDEN ZONDER COMMERCIËLE MIDDENGOLFZENDERS
Tot diep in de jaren '70 waren commerciële zenders een uitzondering op de Europese middengolfband. Daar is intussen verandering in gekomen.  Van de 25 EU-lidstaten zijn er momenteel slechts 8 waar de openbare omroepen als enige op de middengolf uitzenden: België, Oostenrijk, Noorwegen, Zweden, Denemarken, Finland, Griekenland en Malta.  Ook in Zwitserland, dat geen lid is van de EU, heeft de openbare omroep een monopolie op de middengolf.
 
MIDDENGOLF IN VLAANDEREN VERBODEN VOOR PRIVE-INITIATIEVEN
In 2002 stelde Vlaams parlementslid Margriet Hermans in de Commissie Media van het Vlaams Parlement een vraag aan mediaminister Dirk Van Mechelen naar de mogelijkheid om de middengolf open te stellen voor het privé-initiatief. Van Mechelen antwoordde toen dat middengolf enkel geschikt is om het gesproken woord uit te zenden, en dat er geen geïnteresseerde kandidaten zijn.  Dat middengolf enkel geschikt zou zijn voor spraak, is een misvatting. Zo zijn de Nederlandse middengolfstations Arrow Classic Rock (675 kHz) en Radio 10 Gold (1008 kHz) uitgesproken muziekzenders.  Vorig jaar nog werd een informele aanvraag per e-mail van Marc Decherf of Stefaan Degyter voor de toewijzing van een middengolffrequentie, door het kabinet van mediaminister Marino Keulen afgewimpeld.  Een besluit van de Vlaamse regering heeft immers alle voor Vlaanderen beschikbare middengolffrequenties toegewezen aan de VRT.
 
AM PLUS MET TIJDELIJKE MIDDENGOLFLICENTIE?
Recent was op de persoonlijke website van Luc de Groot (foto) te lezen dat het BIPT een tijdelijke zendvergunning zou uitgereikt hebben aan evenementenzender "AM Plus", die gedurende 100 dagen vanop een boot voor de kust van Blankenberge op de middengolf zou uitzenden, maar dat het project uiteindelijk om praktische redenen niet zou doorgaan.  Van deze geruchten konden we tot op heden geen harde bevestiging ontvangen. Feit is dat het BIPT in België niet bevoegd is om zendvergunningen voor omroepzenders uit te reiken. Dat is een exclusieve bevoegdheid van de gemeenschappen. Het BIPT is enkel bevoegd voor de zendvergunningen van telecommunicatiezenders, zoals straalverbindingen.  Bovendien is uitzenden vanop zee geen juridisch sluitend middel meer om de nood aan een zendvergunning te omzeilen, sinds het internationaal VN-verdrag over het zeerecht van 1982 aan staten het recht geeft om niet-vergunde zendschepen te enteren en in beslag te nemen, zelfs wanneer deze uitzendingen buiten de territoriale wateren plaatsvinden.
 
Websites vermeld in dit artikel:
European Medium Wave Guide (Herman Boel): http://www.emwg.info
EMWG mailing list: http://groups.yahoo.com/group/emwg/
Radio in Vlaanderen (Herman Boel): http://www.radioinvlaanderen.info
Persoonlijke webstek Herman Boel: http://www.hermanboel.be
Luc de Groot over "AM Plus":  http://users.skynet.be/fa461169/nieuws.htm
 
i-archief: ACTUEEL: MINISTER KEULEN WEIGERT AANVRAAG MIDDENGOLF-FREQUENTIE (30/07/2003) 

i-redactie (LVB)